-امام سجّاد علیه السّلام می فرمایند:

اَیُّما مُؤمِنٍ دَمِعَتْ عَیْناهُ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ وَ مَنْ مَعَه حَتّى یَسیلَ عَلى خَدَّیْهِ بَوَّاءَهُ اللّهُ فىِ الْجَنَّةِ غُرَفاً ؛

هر مؤمنى که چشمانش براى کشته شدن حسین بن على علیه السّلام و همراهانش اشکبار شود و اشک بر صورتش جارى گردد، خداوند او را در غرفه هاى بهشتى جاى مى دهد. ینابیع الموده ، ص 429

 

-امام باقر علیه السّلام پس از شنیدن سروده هاى (کمیت) درباره اهل بیت(ع)، گریست و سپس فرمودند:

ما مِنْ رَجُلٍ ذکَرَنا اَوْ ذُکِرْنا عِنْدَهُ یَخْرُجُ مِنْ عَیْنَیْهِ ماءٌ ولَوْ مِثْلَ جَناحِ الْبَعوضَةِ اِلاّ بَنَى اللّهُ لَهُ بَیْتاً فى الْجَنَّةِ وَ جَعَلَ ذلِکَ الدَّمْعَ حِجاباً بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النّارِ ؛

هیچ کس نیست که ما را یاد کند، یا نزد او از ما یاد شود و از چشمانش هر چند به اندازه بال پشه اى اشک آید، مگر آنکه خداوند برایش در بهشت، خانه اى بنا کند و آن اشک را حجاب میان او و آتش دوزخ قرار دهد. (الغدیر، ج 2، ص 202)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

کُلُّ الْجَزَعِ وَ الْبُکاءِ مَکْرُوهٌ سِوَى الْجَزَعُ وَ الْبُکاءُ عَلَى الحُسَینِ علیه السّلام ؛

هر نالیدن و گریه اى مکروه است، مگر ناله و گریه بر حسین علیه السّلام. (بحارالانوار، ج 45، ص 313)

 

-امام رضا علیه السّلام می فرمایند:

مَنْ جَلَسَ مَجْلِساً یُحْیى فیهِ اَمْرُنا لَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ ؛

هر کس در مجلسى بنشیند که در آن ، امر (و خطّ و مرام ما) احیا مى شود، دلش در روزى که دلها مى میرند، نمى میرد.(بحارالانوار، ج 44، ص 278)

 

-امام رضا علیه السّلام می فرمایند:

فَعَلى مِثْلِ الْحُسَینِ فَلْیَبْکِ الْباکُونَ فَاِنَّ البُکاءَ عَلَیهِ یَحُطُّ الذُّنُوبَ الْعِظامَ ؛

گریه کنندگان باید بر کسى همچون حسین علیه السّلام گریه کنند، چرا که گریستن براى او، گناهان بزرگ را فرو مى ریزد. (بحارالانوار، ج 44، ص 284)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى جَعَلَ فىِ النّاسِ مَنْ یَفِدُ اِلَیْنا وَ یَمْدَحُنا وَ یَرْثى لَنا؛

امام صادق علیه السّلام فرمودند:خدا را سپاس که در میان مردم ، کسانى را قرار داد که به سوى ما مى آیند و بر ما وارد مى شوند و ما را مدح و مرثیه مى گویند.(وسائل الشیعه ، ج 10، ص 469)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

مَنْ قالَ فینا بَیْتَ شِعْرٍ بَنَى اللّهُ لَهُ بَیْتاً فىِ الْجَنَّةِ؛

امام صادق علیه السّلام فرمودند: هرکس در راه ما و براى ما یک بیت شعر بسراید، خداوند براى او خانه اى در بهشت، بنا مى کند. (وسائل الشیعه ، ج 10، ص 467)

 

-امام رضا علیه السّلام فرمودند:

مَنْ کانَ یَوْمُ عاشورا یَوْمَ مُصیبَتِهِ وَ حُزْنِهِ وَ بُکائِهِ جَعَلَ اللّهُ عَزّوَجَلّ یَوْمَ القیامَةِ یَوْمَ فَرَحِهِ وَ سُرُورِهِ؛

هر کس که عاشورا، روز مصیبت و اندوه و گریه اش باشد، خداوند روز قیامت را براى او روز شادى و سرور قرار مى دهد. (بحارالانوار، ج 44، ص 284)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

ما قالَ فِینا قائلٌ بَیتا مِن الشِّعرِ حتّى یُؤَیَّدَ بِرُوحِ القُدُسِ؛

هیچ سراینده‏اى درباره ما بیت شعرى نگفت، جز آن که روح القدس کمکش کرد.(عیون أخبار الرِّضا علیه‏السلام : 1 / 7 / 2)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

مَن قالَ فِینا بَیتَ شِعرٍ بَنَى اللّه‏ُ تعالى لَهُ بَیتا فی الجَنّةِ؛ هرکه درباره ما یک بیت شعر بگوید، خداوند متعال در بهشت یک خانه برایش بسازد.(عیون أخبار الرِّضا علیه‏السلام : 1 / 7 / 1)

 

-امام حسن مجتبی علیه السلام فرمودند:

وَ إنّ حُبَّنا لَیُساقِطُ الذُّنُوبَ مِنْ بَنی آدَم، کَما یُساقِطُ الرّیحُ الْوَرَقَ مِنَ الشَّجَرِ؛

همانا محبّت و دوستی با ما اهل بیت رسول اللّه(صلی الله علیه وآله) سبب ریزش گناهان ـ از نامه اعمال ـ می شود، همان طوری که وزش باد، برگ درختان را میریزد. (بحارالأنوار، ج 44، ص 23، ح 7)

 

-حضرت امام رضا علیه السلام می فرمایند:

هر کس در مجلس که یاد و اسم ما در آن زنده نگه داشته می شود بنشیند، در آن روزی که دلها می میرد دل او نمی میرد. (امالی شیخ صدوق، ص 68?)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

من أراد الله به الخیر قذف فی قلبه حب الحسین علیه السلام و حب زیارته؛

کسی که خدا خیرخواه او باشد، محبت امام حسین علیه السلام و شوق زیارت ایشان را در دل او می اندازد. (بحارالانوار، ج98، ص 76?)

 

-امام صادق علیه السّلام می فرمایند:

من انشد فی الحسین بیتا من شعر فبکی و ابکی عشره فله لهم الجنه.

هر کسی درباره حسین (علیه السلام) بیتی شعر بسراید و خود بگیرد و ده نفر را بگریاند، برای او و آن ده نفر بهشت باشد. (ثواب الاعمال 110?)

 

فلسفه و آثار عزاداری برای سیدالشهدا علیه السلام

اقامه عزا و عزاداری برای سالار شهیدان علیه السلام آثار و برکات فراوانی دارد که به چند نکته از آن اشاره می کنیم:

 

-تعظیم شعائر الهی

خداوند در قرآن می فرماید: وَمَنْ یُعَظِّمَ شعائِرَ اللّه فَإنَّها مِن تَقْوی القلوب ؛

هرکس شعائر الهی را بزرگ دارد ، این کار نشانه‌ی تقوای دلها است. (سوره حج آیه 32)

"شعائر" جمع "شعره" به معنى علامت و نشانه است ، بنابراین شعائرالله به معنى نشانه هاى پروردگار است که شامل سر فصلهاى آئین الهى و برنامه هاى کلى و آنچه در نخستین برخورد با این آئین چشمگیر است که انسان را به یاد خدا مى اندازد.

می توان گفت قیام حضرت سیدالشهدا و شهادت ایشان از عظیم ترین شعائر الهی است و تعظیم آن از مؤکدترین فرمایشات خداوند است. حسین علیه السلام با شهادت خود، خاندان و یاران باوفایش و اسارت زنان مطهره خاندانش بزرگترین علامت، راهنما و نشانه است به سوی خداوند تبارک و تعالی و به جرات هیچ نماد مصوری عظیم تر از عاشورا برای هدایت به سمت خدا نیست. تابلویی که توجه همه و همه از کوچک و برگ و مرد و زن و جوان و پیر، از هر دین و نژاد و مسلکی را به خود جلب می کند. یکی را با شهادت طفل شیرخواره خود، یکی را با شهادت خود، یکی را با اسارت خاندانش، یکی را با دلاوری عباسش، یکی را با قطعه قطعه شدن علی اکبرش، یکی را با فلسفه قیامش و... همه و همه را به خود جلب می کند.

 

-مودت اهل بیت علیهم السلام

در قرآن آمده است: قُل لا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَى

بگو من از شما اجری نمی خواهم جز مودت با نزذیکانم. (سورة الشورى، آیة 23)

در مسند أحمد بن حنبل از منابع اهل سنت و همچنین در بسیاری از منابع شیعه آمده است: عن ابن عباس قال: لما نزلت (قل لا أسألکم علیه أجرا إلا المودة فی القربى) قالوا: یا رسول الله من قرابتک الذین وجبت علینا مودتهم قال:علی وفاطمة وابناهما .

از ابن عباس روایت شده: آن هنگام که آیه (قل لا أسألکم علیه أجرا إلا المودة فی القربى) نازل شد، گفتند: یارسول الله چه کسانی نزدیکان شمایند که مودت آنها بر ما واجب است، ایشان فرمودند:علی و فاطمه و پسرانشان(علیهم السلام). فضائل الصحابة، ابن حنبل: 2: 669 ح1141.

"مودت" به معنی محبت و به قول برخی از علما، محبت ابراز کردنی و آشکار است. مسلما عزاداری برای سیدالشهدا علیه السلام یکی از جلوه های اصلی مودت به اهل بیت علیهم السلام می باشد که در قرآن به آن امر شده است.

 

-ذکر ایام الله

در سوره ابراهیم آیه 5 آمده است: و لقد ارسلنا موسی بآیاتنا ان اخرج قومک من الظلمات الی النور و ذکّر هم بایام الله ؛

ما موسی علیه السلام را با آیات خود فرو فرستادیم (و دستور دادیم) قومت را از تاریکی‌ها به نور بیرون آر و "ایام الله" را به آنان یاد آوری کن.

روز عاشورا از مصادیق اصلی و بارز ایام الله است که در آن حضرت ثارالله(امام حسین علیه السلام ) در راه اصلاح جامعه اسلامی و امر به معروف و نهی از منکر به شهادت رسید و اقامه عزا برای آن روز از مصادیق اصلی ذکر ایام الله است.

 

-فراموش نشدن واقعه کربلا و مصائب اهل بیت علیهم السلام و ادامه راه زینب سلام الله علیها

یکی از اصلی ترین دلایل دستور به عزاداری برای اهل بیت علیهم السلام بالاخص امام حسین علیه السلام یادآوری و فراموش نشدن مصائب ایشان بخصوص واقعه اسفبار کربلاست. اقامه عزا در محرم هر سال به طور جدی باعث تازه شدن یاد این واقعه و زدودن غبار فراموشی از آن می شود. چه بسا اگر این عزاداری ها در طول سالیان انجام نشده بود حال یادی از آن واقعه عظیم در خاطرها نمانده بود.

سندی بر این مدعا را می توان شهادت یحیی بن زکریا علیه السلام دانست که ایشان نیز شبیه حضرت سیدالشهدا به شهادت رسیدند اما کمتر کسی اکنون با نحوه شهادت این پیامبر بزرگ الهی آشنایی دارد.

گفته می شود پادشاه در زمان حضرت یحیی علیه السلام مى ‏خواست با دختر زنى از همسران خویش ازدواج کند و یحیى او را از این کار بازداشت و به تحریک آن زن، پادشاه سر از تن یحیى جدا کرد.(آفرینش و تاریخ ، ترجمه کدکنی، ج1، ص 43)

برخى گفته‏ اند: خداوند، تنها از این جهت بخت نصر را به سرکوبى فرزندان اسرائیل فرستاد که یحیى بن زکریا را کشتند. (الکامل ابن اثیر، تارجمه، ج3، ص117)

 

-زنده شدن و یادآوری پیام عاشورا و حفظ نهضت عاشورا

امام حسین علیه السلام در وصیت نامه ای که به برادرشان محمد بن حنیفیه می نویسند هدف از قیام خود را این گونه عنوان می فرمایند :

إِنّی لَمْ أَخْرُجْ أَشِرًا وَ لا بَطَرًا وَ لا مُفْسِدًا وَ لا ظالِمًا وَ إِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِْصْلاحِ فی أُمَّةِ جَدّی (صلی الله علیه وآله وسلم) أُریدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْروفِ وَ أَنْهی عَنِ المُنْکَرِ وَ أَسیرَ بِسیرَةِ جَدّی وَ أَبی عَلِی بْنِ أَبیطالب

من از روی خودخواهی و خوشگذرانی یا برای فساد و ستمگری قیام نکردم، بلکه قیام من برای اصلاح در امّت جدّم است، می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به سیره و روش جدّم و پدرم علی بن ابیطالب عمل کنم.

بدون شک اقامه عزای اباعبدالله علیه السلام از راههای اصلی حفظ پیام ایشان و عمل به آن یعنی امر به معروف و نهی از منکر است و مسلما بدون زنده داشتن یاد مصایب آن حضرت، پیام آن حضرت نیز زنده نمی ماند.

 

-زنده شدن اسلام راستین

در فاصله کمتر از نیم قرن از رحلت پیامبر صلی الله علیه و اله زمام حکومت مسلمانان به دست معاویه و پس از آن پسرش یزید(علیهما العنه) افتاد و امام حسین علیه السلام حاضر به بیعت با یزید فاسق که علنی شرابخواری می کرد نبود و همین باعث شد که یزید ایشان را وادار به انتخاب جنگ یا بیعت با وی کند و ایشان همانطور که گفته شد برای اصلاح در امت جد بزرگوارشان صلی الله علیه و اله و امر به معروف و نهی از منکر در مقابل سپاه یزید ایستادگی کردند و زیر بار ظلم و بیعت با او نرفتند.

این مهم پیامی خواهد بود برای تمام مسلمانان و آزادگان جهان که هیچ گاه به هیچ قیمتی زیر بار ظلم و انحراف نروند. به راستی اگر ایستادگی اباعبدالله علیه السلام در مقابل یزید نبود چه بسا چیزی جز فساد به نام دین تا کنون باقی نمانده بود. کما اینکه مشاهده می شود در کشورهای مسلمانی که قائل به خلافت آل امیه بعد از پیامبر صلی الله علیه و اله هستند ظلم و فساد بی حد سردمداران به ظاهر مسلمانشان در بلاد خودشان و همچنین سایر بلاد اسلامی، در سوریه و فلسطین بر علیه مسلمانان آتش مشهود است. و حاکمانی که خادم الحرمینند، در کنارش کازینوهای فساد و فحشا را مدیریت می کنند. و مسلما عزاداری حضرت سیدالشهدا علیه السلام یک راه اصلی زنده شدن اسلام راستین است.

 

شرط ایمان به خدا

ناراحتی و حزن برای سیدالشهدا علیه السلام یکی از نشانه های مومن است و مسلما عزاداری یکی از راههای ابراز این ناراحتی و غم بزرگ است، لذا بزرگان دین حزن و گریه برای اباعبدالله الحسین را یکی از شرایط مومن دانسته اند.

پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله وسلم) فرمودند:

اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤ منینَ لا تَبْرَدُ اَبَداً؛

براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤ منان است که هرگز سرد و خاموش نمى شود. جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556

 

شرط شیعه گی

حضرت امام صادق(علیه السّلام) فرمودند:

رحم الله شیعتنا! خلقوا من فاضل طینتنا و عجنوا بماء ولایتنا، یحزنون لحزننا و یفرحون لفرحنا؛

خداوند شیعیان ما را مورد لطف خاص خویش قرار دهد. آن ها از زیادى سرشت ما خلق شده اند و وجودشان را با آب ولایت ما سرشته اند و [به همین دلیل ] در شادى ما شادان و در غم و غصه ما غمناکند. (شجره طوبى ج 1 ص 3)

در این حدیث حزن و ماتم در حزن و ماتم اهل بیت علیهم السلام از شرایط شیعه گی دانسته شده است و مسلما عزاداری(طبق دستور اهل بیت علیهم السلام ) یکی از راههای اصلی ابراز این حزن و ماتم است.

 

-آشنایی بیشتر با اهل بیت علیهم السلام و اصحاب ایشان

مجالس عزاداری که با احادیث و اشعار بسیاری از فضایل اهل بیت علیهم السلام همراه است موجب آشنایی بیشتر با شخصیت والای ایشان و یاران صادقشان شده و در نتیجه تأسی از ایشان را برای مستمعین به همراه خواهد داشت.

 

-آشنایی با معارف دین ، قرآن و اهل بیت علیهم السلام

یکی از نقاط بارز جلسات روضه خوانی و عزاداری سخنرانی های آن است که در این جلسات مومنین با معارف دین و دستورات قرآن و اهل بیت علیهم السلام آشنا می شوند یا اینکه تذکری برایشان خواهد بود.

مخاطب عزاداری که می شنود امام حسین علیه السلام یک شب را برای خواندن نماز ، قرآن ، دعا و استغفار از سپاه عمرسعد وقت خواست و روز عاشورا در معرض تیرباران دشمن نماز اول وقت خود را ترک نکرد مسلما در حفظ اعمال یاد شده می کوشد.

 

-حیات طیبه و معنوی

حیات طیبه و معنوی جز از طریق همراهی و معیت با اهل بیت علیهم السلام صورت نمی گیرد و مجالس و محافل عزاداری و انس با اهل بیت علیهم السلام یکی از محافل اصلی ایجاد قرابت معنوی و انس با ایشان و در نتیجه حیات طیبه است.

 

-استحکام صفوف شیعه و یکپارچگی سیاسی- اجتماعی شیعه

هیئات و دسته جات سینه زنی و عزاداری زیر بیرق اباعبدالله علیه السلام یکی از عوامل اصلی یکپارچگی شیعه در طول سالهای متمادی شده است و این مجالس در مواقع حساس سیاسی و اجتماعی موجب گردهمایی سریع شیعیان در صفوف منظم با شعار "هیهات منا الذله" است.

 

-توسل و تمسک به اهل بیت

پیامبر صلی الله علیه و اله در روز غدیر خم دو عامل را باعث هدایت امت مسلمان دانستند یکی تمسک به قرآن و دیگری اهل بیت علیهم السلام. از برکات اصلی هیئات و مجالس روضه اهل بیت علیهم السلام توسل و تمسک به اهل بیت علیهم السلام و پاسخ به ودیعه رسول الله صلی الله علیه و اله درمیان امت ایشان است.

 

-پیروزی خون به شمشیر

در قرآن کریم می خوانیم که کم من فئه قلیله غلبت فئته کثره باذن الله ؛ چه بسا دسته کوچکی به دسته بزرگی پیروز گردند به اذن خدا. و محرم تداعی این آیه و بسیاری از آیات دیگر قرآن است زیرا با وجود اینکه امام و همه یاران ایشان به شهادت رسیدند باز باذن خدا پیروزی نهایی از آنان شد و این وعده الهی محقق شد و خون به شمشیر پیروز شد.

 

- تداعی روحیه جوانمردی و شهادت طلبی

مسلما مومنی که با یاد جوانمردی عباس علیه السلام و شهادت طلبی امام حسین علیه السلام و یاران با وفای ایشان اشک می ریزد همیشه در آرزوی این اخلاق حسنه و این نوع مرگ است و نهایت افتخار خود را در حفظ این روحیه و این سرانجام می بیند.

 

-پیروزی ایران در 8 سال جنگ تحمیلی

مقاومت بی نظیر مردم ایران در طول 8 سال دفاع مقدس و پیروزی بر دشمنان شرقی و غربی که در تاریخ ایران بی نظیر است مسلما تداعی ذکر عاشورا و برآمده از هیئات عزاداری و اعتقاد به پیروزی حق علیه باطل است که امام حسین علیه السلام آن را به اثبات رسانیده است.

 

-شناخت شمر و یزید زمانه

عزاداری که بر شمر و یزید و سپاهیانشان لعنت می فرستد ناخودآگاه به دنبال شناسایی شمر و یزید زمانه خود می رود و این باعث می شود که همیشه در برابر کفر و فساد و باطل جبهه بگیرد یا اینکه حداقل خود را از آنان جدا کند.

 

-ظهور انقلاب اسلامی ایران

یکی از عوامل اصلی انقلاب اسلامی ایران را می توان قیام امام حسین علیه السلام و در پی آن زنده نگه داشتن پیام این قیام و هیئات و دستجات عزاداری دانست. مردمی که بیعت با حاکم فاسد را تقبیح می کنند هیچ گاه زیر بار ظلم حاکم فاسد نخواهند رفت و همین مقدمه اصلی ظهور انقلاب اسلامی ایران بود.

 

-هم نوایی و نزدیکی با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

در زیارت ناحیه مقدسه از قول امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف آمده است:«فلاندبنک صباحا و مساء و لابکین علیک بدل الدموع دماً»؛ یا ابا عبدالله!هر صبح و شما برایت با صدای بلند گریه می کنم و به جای اشک خون گریه می کنم.

بنابر همین یکی از راههای هم نوایی و نزدیکی با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف گریه و عزاداری برای امام حسین علیه السلام است.

 

-گریه بر سر بریدن انسانیت

آنچه در عزاداری ها نهفته گریه بر امامی است که مصداق اصلی انسان کامل است. کربلا نماد زبح و سر بریدن انسانیت و عقل محض توسط جهل و عناد محض است. به همین جهت این روحیه باعث می شود هرجا شرایط مشابهی پیش آمد و هرجا ظلمی به مظلومی رفت عزادار ساکت ننشیند همانطور که سیدالشهدا علیه السلام همین را خواسته اند، آنجا که می فرمایند: «او سمعتم بغریب او شهید فاندبونی» یا هنگامی که از غریبی یاشهیدی(خبری) شنیدید، برمن "با صدای بلند" گریه نمائید.

 

-شفاعت اهل بیت علیهم السلام، آمرزش گناهان و جایگاه والای اخروی

همانطور که در احادیث ذکر شد از آثار عزاداری برای سالارشهیدان شفاعت اهل بیت علیهم السلام و آمرزش گناهان است و جایگاه والایی برای روات احادیث اهل بیت علیهم السلام و عزاداران مصائب ایشان در بهشت و عرش وجود دارد.

 

-جایگاه دین خدا

عزاداران در هنگام عزاداری می فهمند که جایگاه حفظ دین خدا آنقدر بالا و والامرتبه است که شخصیت عظیمی همچون امام حسین علیه السلام حاضر شد جان خود و تمام خاندانش را برای حفظ آن از دست دهد و این ارزش والای حفظ دین از انحرافات را می رساند.